"De herkomst is afgeleid van het Griekse nostos en algos en in het Nederlands vertaald door nostalgie. Ook wel heimwee afkomstig van het Duitse heimweh, dat als begrip van origine afstamt van z.g Schweizerkrankheit. Een aandoening waar volgens de doktoren in de 17de eeuw de Zwitser aan leed wanneer hij de frisse berglucht en alpenmelk moest ontberen.
Het begrip ‘heimwee’ heeft zulke verschillende gevoelswaarden in andere talen. ‘Homesick’ voelt zo anders dan ‘máladie du pays’ en ‘Heimweh’ zo anders dan ‘mal a corazón’ (letterlijk vertaald: ‘pijn aan het hart’) dat weer meer voelt als ons Nederlandse heimwee.
Ligt het volkskarakter daaraan ten grondslag? Of het al dan niet hebben van voormalige koloniale gebiedsdelen zoals de Engelsen, Fransen, Portugezen, Spanjaarden en de Nederlanders? En komt het begrip ‘landenziekte’ of ‘slechte lucht’ van de Fransen niet gewoon voort uit die Franse nationalistische moraal?
’’ Dikke van Dale – 11de druk : lemma heimwee:
‘Het verlangen naar de geboortegrond, naar huis, bij verwijderd-zijn daarvan, dat zo sterk kan zijn dat het als een ziekte is’.
Ook meer in het algemeen: Verlangen naar een vroegere omgeving of toestand, of naar hetgeen als bestemming gedacht wordt.
(‘het heimwee naar een eeuwig heil’, Huizinga).’’
,,De Romantici, de reizigers naar Italië, Goethe, spreken vooral over ‘Sehnsucht’. Zij gingen tenslotte op zoek naar het onderwerp van hun ongestilde verlangen. In het Duitse taalgebied wordt Sehnsucht meer als overkoepelend begrip gehanteerd, waar onder andere Heimweh maar ook Fernweh valt.’’
"Nostalgie is wezenlijk anders dan heimwee.’’, Heimwee is géén nostalgie. Het is weliswaar de letterlijke vertaling van het woord heimwee. Maar nostalgie is een meer idealiserend terugverlangen wat je kunt delen met anderen. De associatie is er meer een van koekjestrommels en kleedjes.
,,Ook weemoed kan hooguit een gevolg zijn van heimwee maar heeft nadrukkelijk niet de zelfde betekenis. Heimwee en weemoed zijn in die zin ook niet per definitie aan elkaar verbonden.
Het allitereert lekker maar hoort niet echt bij elkaar.
Weemoed is volgens van Dale: een zacht treurige stemming van het gemoed, of een gesteldheid die dergelijk stemming verwekt (De weemoed van de herfs of Het verwilderd bloeiperk bedwelmt met weemoed en weelde....)