Haarlem is vervuld van een diep verlangen. En die emotie bereikt ongetwijfeld haar hoogtepunt tijdens het grootschalige festival HEIMWEE in Haarlem. Dank zij de samenwerking van vrijwel alle culturele instellingen is het programma-aanbod overweldigend. Iedereen die zich aangesproken voelt, kan op ruim 20 locaties in de stad genieten van film, dans, exposities, theater, muziek, workshops en debatten.
Brug tussen mensen
Heimwee is niet alleen een uiterst persoonlijke, maar ook een universele emotie die mensen met elkaar verbindt, ongeacht hun afkomst, leeftijd, cultuur of religie. Migranten, vluchtelingen, vreemdelingen, kinderen, ouderen, dak- en thuislozen hebben vaak niets anders over dan hun heimwee. Soms is het de laatste ervaring van harmonie en veiligheid. Door met elkaar over heimwee te communiceren, kunnen grenzen worden geslecht. Wie zich bewust is van zijn eigen heimwee, kan ook het heimwee van de vreemdeling, de ander herkennen, waardoor deze niet zo anders en zo vreemd meer is.
Kunst, literatuur, wetenschap
Het begon allemaal met het persoonlijke heimwee van beeldend kunstenaar Michèle Baudet, die terugreisde naar de plekken uit haar jeugd. Vanuit die ervaring initieerde en organiseerde zij het festival in samenwerking met talloze anderen. Met haar geven nu vele tientallen kunstenaars, schrijvers, dansers, muzikanten, wetenschappers en denkers vorm aan hun gevoelens van heimwee.

Michèle Baudet, Stichting Heimwee

Liever foto’s dan heimwee

‘Heimwee is een uitdagend en prikkelend thema. Niet zo’n onderwerp dat je wel meer ziet bij culturele evenementen of wedstrijden. En kennelijk ben ik niet de enige die dat zo ervaart, want het aantal personen en instellingen dat zich bij deze manifestatie heeft aangesloten is indrukwekkend. Buitengewoon knap van Michèle Baudet om het initiatief te nemen en mensen zo massaal te
enthousiasmeren en te inspireren. Hoe ik zelf tegenover heimwee sta? Het is een gevoel dat ik zoveel mogelijk probeer te voorkomen. Ik fotografeer al jarenlang situaties en personen. Ik doe dat ondermeer uit de behoefte om al die gezichten en gebeurtenissen in beelden vast te leggen, te bewaren. Drijfveer is dat je op die manier voorkomt dat je last krijgt van heimweegevoelens. Of in elk geval houd je ze binnen de perken. Leo Vroman, de Nederlandse dichter die al decennia in Amerika woont, zei ooit: “Liever heimwee dan Holland”. Ik ben zo vrij daar een eigen variant aan toe te voegen: “Liever foto’s dan heimwee”.’

Jaap Pop, Burgemeester van Haarlem

Ambitie in Haarlem

‘Nooit tevoren hebben in deze stad zoveel mensen en instellingen samengewerkt binnen één cultureel project. Dat is de grote kracht achter HEIMWEE in Haarlem. Instellingen op het gebied van kunst, cultuur en erfgoed hebben gereageerd op mijn oproep nog nauwer samen te werken, en hechte coalities te vormen. Het thema Heimwee heeft daarbij de impuls gegeven tot deze ongekend grote en brede samenwerking, waaraan ook mensen van buiten Haarlem belangrijke bijdragen leveren. Heimwee hoort bij deze stad. Haarlemmers kunnen ongelooflijk veel over hun geschiedenis vertellen. Zo weet iedereen wanneer Amsterdam groter werd dan Haarlem. Je kunt zeggen dat er in onze boezem twee zielen huizen. Enerzijds heerst het gevoel: mooi dat het niet de wereldstad is geworden die het had kunnen worden. Daarom is het hier zo prettig wonen. Anderzijds is er het verlangen: eigenlijk had het wel moeten gebeuren. Moeten we niet proberen een deel van die ambities alsnog waar te maken? Zo is heimwee ook meteen het startpunt voor een spannend en actueel debat.’

Ruud Grondel, Wethouder Cultuur, gemeente Haarlem

van de Stadsdichter

DE LAATSTE RONDE

We hebben het maar makkelijk
klonk de reclameman joviaal, je plakt

weemoed op Wageningen, Maastricht
op melancholie en ik geef het je cadeau

Haarlem op heimwee en je zal zien hoe
ze elkaar betasten en bepiesen:

als lijsters op een lijmstok. Ik knikte
maar dacht aan mijn broek vol modder

de kleren die maar niet wilden drogen, aan de
voetsporen die wat je ook doet of weggeeft

niet lichter maar dieper worden. Zag het
schaamteloze zilver in zijn gehemelte bewegen,

werd zoals verwacht verkeerd begrepen toen ik
hem voorhield dat woorden oorden zijn die je

niet ongebreideld kunt veilen, dat iedere
tong een vis is waaraan een koord met een bel.

George Moormann