Culturele en maatschappelijke organisaties vinden elkaar in:

Heimwee in Haarlem

Provinciaals dagblad Noord Holland
december 2004

Soms komt iemand op precies het goede moment met het perfecte idee. Michèle Baudet, beeldend kunstenaar, loopt in februari 2003 bij de afdeling Cultuur van de gemeente Haarlem binnen en peilt voorzichtig of men interesse heeft in een door haar bedacht Heimwee-project. Ze wist niet half wat ze daarmee in gang zette.

Net in die periode maakt Ruud Grondel (Groenlinks) als nieuwe wethouder van Cultuur een rondje langs de Haarlemse culturele instellingen. Het valt hem op dat de stad weliswaar een groot en rijk cultuuraanbod heeft, maar dat het allemaal zo versnipperd is. Van samenhang en synergie -Grondel´s stokpaardjes- is in de meeste gevallen geen sprake. Samen met de afdeling Cultuur onder leiding van Louis Pirenne, stelt Grondel een nieuw cultuurprofiel op waarmee de Spaarnestad zich de komende jaren wil onderscheiden. Onderdeel daarvan vormt het smeden van twee coalities waarin de hedendaagse - en de cultureel erfgoedinstellingen informeel ideëen uitwisselen en praktische afspraken maken. Op termijn is het de bedoeling de samenwerking te intensiveren aan de hand van een sterk inhoudelijk thema. Ja, en dan is daar ineens Michèle Baudet, Haarlems kunstenaar met Groningse roots, die op basis van haar eigen ervaringen een project voorstelt rond het thema Heimwee. Het kwam misschien een beetje vroeg, maar dit was dus precies waar ze naar op zoek waren bij de gemeente Haarlem. Het initiatief wordt volmondig omarmd en zie, in november 2004 -anderhalf jaar later- staat daar een voor Haarlem -maar ook voor Nederland- ongekend doordacht en in elkaar grijpend programma dat de stad twee weken lang in haar greep houdt.

Heimwee naar …..
Terug naar het heimwee. Waar komt die bij Baudet vandaan? Michèle Baudet: ´Heimwee is een oeremotie. Elk mens heeft het in zich en in elke taal en cultuur (her)kent men het. Heimwee is met andere woorden een wezenlijke en verbindende factor tussen mensen. Persoonlijk had en heb ik soms heimwee naar de Groningse cultuur van het studentenleven, heftige debatten, bijzondere tentoonstellingen, polemieken. Dat is in Haarlem toch heel anders dan in Groningen. Ook nu nog. Het mooie van heimwee is dat iedereen er z´n eigen betekenis aan geeft. Heimwee reist met je mee, waar je ook bent. Door heimwee zichtbaar te maken, kun je wantrouwen tussen mensen wegnemen. Dát was voor mij het vertrekpunt bij de invulling van dit project.´

Heimwee slaat bruggen
Louis Pirenne, hoofd afdeling Cultuur van de gemeente Haarlem vult aan: ´Vanaf het moment dat Michèle over het thema kwam praten, was er een klik. Bij ons, maar nadien ook bij alle organisaties die we erover spraken of het nou een museum, een toneelgroep, een kerk of een maatschappelijke groepering was. Omdat heimwee universeel en tijdloos is, slaat het bruggen tussen mensen, ongeacht cultuur- of generatieverschillen.
Frank, Ik heb die stichting opgericht en ik heb al die instellingen toegevoegt die niet bij de coalitie hoorden:
Dus meer iets van ....
`Michèle Baudet heeft vervolgens de stichting Heimwee opgericht en heeft zij zoveel mogelijk organisaties en instellingen -cultureel, maatschappelijk en wetenschappelijk-, alsook individuele kunstenaars en intellectuelen bij het project te betrokken. De twee culturele coalities die wij als gemeente aan het smeden zijn, speelden hierin een belangrijke rol.´
De manifestatie Heimwee in Haarlem omvat een scala aan evenementen variërend van diverse tentoonstellingen, theater- en filmvoorstellingens, concerten, een Nacht van het Heimwee met muziek, theater, dans, een diavoorstelling, een discours, eten en drinken tot een symposium, publicaties, ontmoetingen in kerken, etc. De artistieke reikwijdte van Heimwee is groot: er is ruimte voor de beeldende kunsten, podiumkunsten, literatuur en retorica. Zowel allochtone als autochtone inwoners van Noord-Holland laten op verschillende manieren zien wat heimwee voor hen betekent. En juist in deze tijd waarin iedereen meer dan ooit op zoek lijkt naar wat ons bindt, kan dit een welkome bijdrage zijn aan respect voor elkaar en toenadering in plaats van verwijdering van culturen.

Van 13 tot en met 28 november staat Haarlem bol van Heimwee. Culturele en maatschappelijke organisaties werken nauw samen en bieden op ruim twintig locaties in de stad exposities, video-art, films, theater, concerten, workshops en debatten aan. Locaties die gebruikt worden zijn onder andere het Frans Hals Museum, Teylers Museum, de Toneelschuur, Spaarnestad Fotoarchief, ABC Architectuurcentrum Haarlem, Historisch Museum Zuid-Kennemerland en De Vishal.
We lichten er een paar elementen uit: tijdens de Grand Opening op zaterdagavond 13 november geven elf kunstenaars historische gebouwen langs de Spaarne-oevers een nieuw uiterlijk door middel van lichtprojecties. In de Vishal zijn de resultaten te zien van een onderzoek door ruim vijftig kunstenaars die -all over the world- met wegwerpcamera’s hun persoonlijke heimwee vastlegden. Er verschijnt een boek ‘Heimwee; Een anatomie van het verlangen naar elders’ met essays, korte verhalen, poëzie en beeldende bijdragen. Talloze schrijvers, wetenschappers en kunstenaars werken mee aan deze publicatie van uitgeverij Balans.
Ook komt er een DVD waarop kan worden terugggeblikt op de diverse onderdelen van Heimwee in Haarlem. En wie weet komt er een vervolg! In Haarlem of elders.